İNTERNET VE EĞİTİM
Bilimde yaşanan hızlı gelişmeler, çok kısa süre önce üretilmiş olan bir bilginin işlevini kaybetmesi sonucunu doğurabilmektedir. Mevcut bilgilerin bu işlevini kaybetmeden; geniş kitleler tarafından hızlı ve etkili bir şekilde kullanılmasını sağlayacak araçlara ihtiyaç vardır. İnternet bilginin zamanında ve etkili biçimde yaygınlaştırılmasını sağlayan önemli bir araç olarak kullanılabilir. İnternet bilgisayarın ve bilgisayar ağlarının birbirlerine bir ağ oluşturacak şekilde bağlanması sonucunda ortaya çıkmış ve kullanıcılarına karşılıklı (e-mail,chat,video konferans) ve tek yönlü iletişim (web sayfaları) imkanı veren elektronik tabanlı bir yapılanmadır.
Günümüzde internet hemen herkes tarafından kullanılmaktadır. Ancak interneti her kullananın eğitim amaçlı kullandığı söylenemez. İnternetin eğitim amacıyla kullanımı arttırılsa, bilgi yayımı ve paylaşımı da o nispette artacaktır. İnternet, aynı ilgilere sahip insanların sanal ortamda bir araya geldiği, bilgi paylaştığı, yeni grup ve topluluklar oluşturduğu sanal bir ortamdır. İnternet, bütün dünyaya dağılmış olan bilgiye ve insanlara ulaşımı ve fikirleri ve tecrübeleri açıklayıp yaymayı kolaylaştırmaktadır. İnternetin eğitim alanına getirdiği önemli yeniliklerin yanısıra, eleştirilecek pek çok yanıda bulunmaktadır.
İnternetin bir eğitim aracı olarak kullanılması beraberinde sanal eğitim anlayışını getirmiştir. Sanal eğitim elektronik ortamda gerçekleşen eğitimdir. Bu eğitim biçimini çekici kılan nedenler; zaman ve yer esnekliği, birlikte öğrenme kolaylığı (internet üzerinden iletişim kurarak bilgilerini paylaşarak) ve kaynaklara ulaşmada kolaylık şeklinde özetlenebilir. Etkileşim özelliği sayesinde internet, öğrenmeye katkı getirmekte ve doğrudan derslerde kullanılacak hemen her konu alanına yönelik kaynak ve materyaller sağlamaktadır. Günümüzde sanal eğitim her seviyede gerçekleştirilebilir olmakla birlikte, sanal eğitim en yaygın ilgi gördüğü alan yüksek öğrenimdir. Yüksek eğitim kurumlarının ağırlıklı büyük merkezlerde olmasından doğan kısıtlılığı sanal eğitim mekan esnekliği sayesinde ortadan kaldırmaktadır. Öte yandan çeşitli nedenlerle yüksek eğitimini yarıda bırakıp çalışmak durumunda olan insanların yarım kalan eğitimlerini devam ettirmeleri açısından da sanal eğitim büyük imkanlar sunmaktadır. Yine çalışmakta olan ve belirli konularda mesleki bilgisini arttırmak isteyenler için de sanal eğitim ideal görünmektedir. Bu nedenlerden dolayı sanal eğitimin öncelikle üniversitelerde kullanılması yaygınlaşmıştır.
İnternet temelli eğitimin yaygınlaşması ile öğretmen, öğrenci ve eğitim kurumları kavramlarının yeniden gözden geçirilmesi ve rollerinin yeniden tanımlanması ihtiyacı da ortaya çıkmaktadır. Özellikle sanal sınıf/dershane anlayışının ortaya çıkması ile öğretmenin öğretim ortamında bilgi aktarıcılık rolü zayıflayarak yerini doğru bilgiye ulaşma ve kullanma gibi rollere bırakacaktır. Bunun bir sonucu olarak öğretmenin eğiticilik rolünün de zayıflaması beklenir. Öğrenci öğretim ortamının pasif katılımcısı olmaktan çıkacak “öğrenme”sinden birinci derecede sorumlu kişi durumuna gelecektir. Öğrenme olgusu sınıf ortamı ile sınırlı olmaktan çıkarak sınıf dışına da taşmış olacaktır.
Ayrıca; sanal sınıflarda cinsiyet, yaş ve sosyal sınıf farklılıkları ortadan kalkmakta, öğrencileri kendilerini daha rahat ve serbest hissetmekte, çevrim içi derslerde devam zorunluluğu olmamakta(anlatılan ders, görsel ve ses objeleri ile kaydedilebilmektedir), çoklu ortam nesneleri ile zenginleştirilmiş ders materyalinin kullanılabilmekte, zaman sınırlaması olmamakta, coğrafi sınırlamalar kalkmakta ve her şeyden ziyade ucuz olmakta(yol, giyim, yiyecek vb. masrafların olmaması) gibi etkenlerden dolayı önümüzdeki yıllarda geleneksel eğitimin yerini sanal eğitim alabilir.
İnternetin bir eğitim aracı olarak kullanılması durumunda öğrencilerin internet konusunda eğitilmeleri ve internet ortamında öğrenirken gerekli olan bilgiye verimli bir şekilde erişmeyi sağlayıcı kursların da düzenlenmesine ihtiyaç vardır.
Milli Eğitim Bakanlığı tarafından resmi “eğitim sitelerinin” oluşturulması ve oluşturulan sitelerin belli düzey ve derslere göre düzenlenmesi de gerekir. Bu sitelerin ses ve görüntü yanında çeşitli şekil, grafik, resim, harita, benzetim programları vb ile zenginleştirilmesi gerekir. Bu durumda eğitim sitelerinin uzman bir ekip tarafından hazırlanması ve geliştirilmesine gereksinim vardır.
Öğretmenlere değişme ve gelişmeleri aktarmak ve onları yeniliklerden haberdar etmek eğitimin verimliliğini arttırmada gerekli görülmektedir. Ancak bütün öğretmenleri hizmet içi eğitime tabi tutmak hem çok zaman alır hem de çok masraf gerektirebilir. Durum böyle olunca bir mesleğin bütün çalışanlarını fazla zaman ve masraf harcamadan yeniliklerden haberdar etmek için internetten yararlanılabilir. Hizmet içi eğitim amacıyla internet siteleri hazırlanabilir ve eğitim kurumlarının kullanımına sunulabilir.
Halk Eğitimi Merkezleri tarafından sunulan hizmetlere ek olarak sağlık, tarım, çevre duyarlılığı, güvenlik gibi alanlarda da bireylerin ihtiyacı olan bilgiler internetten yararlanılarak sunulabilir.
Sanal eğitimde;
-Mekan bağımsız olduğundan, öğrenci sayısının kalabalık olup olmaması, derslerin verimli işlenip işlenmemesine herhangi bir etkide bulunmayacaktır. Bu anlamda bir ülkenin eğitim sisteminin eğitime ihtiyaç duyan tüm bireylerine cevap verme gücü olacaktır.
- Farklı ideolojilere sahip öğrencilerin aynı mekanı paylaşmaları sonucunda ortaya çıkan çatışmalar ve gösteriler sorun olmaktan çıkabilir.
-Eğitim kurumlarının eğitime harcadıkları masraflar azalacaktır.
- İnternet, bireylere bilgileri karşılıklı paylaşma ortamı oluşturur ve diğer kullanıcılar ile fikirlerini tartışma olanağı sunar.
-İnternet temelli eğitim, belli bir öğrenci ve öğretmen grubuna ortak bilgi alanları çerçevesinde farklı bölgelerdeki insanlarla iletişim olanağı sağlar.
-İnternet, öğrencilere kendi kendilerine dünya çapındaki bu ağ üzerinde arama ve araştırma yapma becerileri kazandırır.
Uygun tekniklerle bu kazanımlar erişilen bilgileri etkin kullanma davranışlarına da dönüştürebilir.
-İnternet, mekan ve zaman kavramındaki problemleri ortadan kaldırır.
-Eğitim sürecini demokratikleştirir.
-Yaşam boyu eğitim sağlar.
- Kendi kendine öğrenmeyi gerçekleştirir.
-Öğrenmede özel yetenekleri geliştirir.
-Sınırsız süresiz eğitim kavramı ortaya çıkar.
-Standartlaşmış eğitim ve öğretim olanakları sağlar.
- Esnek ve objektif ölçme ve değerlendirme olanakları sağlar
-Bilgiye güncel ve beklemeden erişim sağlanabilmektedir.
-Kütüphane kaynakları elektronik ortama taşınabilir, dersle ilgili tartışma liste grupları oluşturulabilir, yöneltilen sorulara en kısa sürede yanıt alınabilir.
-Öğrenci ders materyalini kendi istediği zaman ve mekanda izleyebilmektedir. Öğrenci anlamakta güçlük çektiği noktaları tekrar gözden geçirebilme imkanı kazanabilmektedir.
-Eğitim teknolojilerine katkıda bulunabilir, enformasyon kaynaklarını artırabilir ve eğitim maliyetini düşürebilir.
-Öğretmenler de internet üzerinden birçok ders planına, kitaba, dergiye, veri depolarına, görüntü ve ses bilgilerine, yazılımlara v.s. ulaşabilir ve kullanabilirler.
-Ders kitaplarının değiştirilmesi ve geliştirilmesi güçlüğüne karşın eğitim amaçlı internet sitelerinde yer alan bilgilerin değiştirilmesi ve geliştirilmesi kolay olmaktadır.
-Bireysel eğitimin gerçekleşmesinde (her öğrencinin kendi hızına göre ilerlemesinde) internet etkili bir araç olarak kullanılabilir.
-Klasik sınıf anlayışı, öğrenme motivasyonu yüksek ve aktif olan öğrenciler için sınırlandırıcı bir özelliğe sahip olabilirken, internet temelli eğitim öğrenciyi sınırlandırıcı bir özelliğe sahip değildir.
-Gerçek ortamda yapılması pahalı ve riskli olan bazı deneyleri benzetim (simülasyon) yöntemleri ile yapmak ve öğrencinin kullanımına sunmak mümkün olabilmektedir.
-Sınıf ortamında rahat iletişime giremeyen öğrencilerin sanal ortamda iletişim becerileri geliştirilebilir.
- Bilginin güncelleştirilmesi ve büyük kitleler tarafından kullanılmasını sağlayabilir.
-Çok kültürlü insan yetiştirmede internet temelli eğitimden yararlanılabilir.
-İnternet temelli eğitim öğrencileri pasif alıcılıktan kurtararak daha aktif hale getirebilir.
İnternet Temelli Eğitimin Sınırlılıkları;
-Eğitimin tamamen ticarileşmesi yanında otomasyona tabi tutulması (öğretim görevlilerinin işsiz kalmaları gibi)
-Eğitici değeri kanıtlanmamış programların sanal eğitimde kullanılması ve kullanım sırasında öğrencilerin bu materyalleri üreten firmalar tarafından araştırma geliştirme amacıyla sürekli izlenmesi ve öğrencilerin bir anlamda denek olarak kullanıldıkları bu programlar için harç ödemeleri,
-Ders materyalleri dijitalleştirilen öğretim görevlilerinin bu materyaller üzerindeki kontrollerini yitirmeleri ve kontrolün yönetime geçmesi,
-Enerji kaybı ve sistem arızalarında dersin yapılamaması,
Öğrenciler arasında birlikte, grup bilinci gelişimi ve kültürel etkileşim gibi psikolojik ve sosyolojik unsurları sağlayamaması,
-Belli bir düzeyde bilgisayar ve teknik beceri gerektirmesi,
-Sosyal açıdan izolasyon yaratması ve sözel olmayan ipuçlarının eksikliği ile iletişim sorunlarına yol açması ve öğrencilerin sosyalleşme sürecine zarar vermesi,
-Aktif öğrenmeyi desteklemesine karşın, televizyonda olduğu gibi pasif olarak izlemeye neden olması,
-Eğitimde duygusal eğitimi ortadan kaldırması,
-Tartışma listelerinde dersin sağlıklı analiz edilememesi
-Öğretmenin öğrenme güçlüğü olan ve sorunlu öğrencilerle yüzyüze görüşme gibi olanaklarının ortadan kalkması,
-Öğrencilerin aynı ortamı paylaşarak edindikleri iletişimsel ve sosyal becerilerden mahrum kalmaları,
- Öğretim ortamında öğretmenin anında yaptığı geribildirim ve düzeltme imkanlarının internet ortamında sağlanmaması,
-Eğitim sitesi iyi düzenlenmemiş ve öğrenciyi güdüleyici bir özelliğe sahip değilse öğrencinin erken sıkılmasına ve ilgisinin dağılmasına yol açması,
-Hazır ödev, araştırma raporu vb. gibi hizmetler öğrencileri hazırcılığa sevk etmesi,
-Sanal ortamda bulunan bilgilerin doğruluğunun her zaman test etme olanağının olmaması gibi sınırlılıklarından söz etmek mümkündür.
Sonuç olarak; İnternet temelli eğitimin giderek yaygınlaştığı görülmektedir. İnternetin her alanda kullanımı ve yaygınlaşmasından dolayı toplumsal yaşamda önemli bir iletişim aracı olarak ulusların vazgeçemeyecekleri bir araç durumuna gelmiştir. Özellikle uzaktan eğitim amacıyla internet gün geçtikçe yaygınlaşmaktadır. İnternetin uzaktan eğitim amacıyla kullanılmasının yanında sınıf öğretimini destekleme, araştırma, hizmet içi eğitim amacıyla kullanımı da yaygınlaşmaktadır. Ancak eğitim sistemimizde internetten üst düzeyde yararlanılması mevcut durumu ile yetersizdir. Çoğu ticari amaçlı olan internet siteleri bütünlükten ve denetimden uzaktır. Durum böyle olunca internet üzerinden eğitim amaçlı olarak sunulan bilgilerin güvenirliği tartışma konusu olmaktadır. Bu durum karşında;
-Ulusal bir eğitim ağının oluşturulması ve bu ağın Milli Eğitim Bakanlığı tarafından denetlenmesine,
-Sanal eğitim programlarını geliştirecek bir uzman ekibin oluşturulmasına,
-Sanal eğitim programlarında eğiticiliğin özellikle ön planda tutulmasına,
-Sanal eğitim programlarının sürekli güncelleştirilmesine,
-İnternetin bir eğitim aracı olarak kullanılması durumunda çeşitli uygulama alanları için öğretme ve öğrenme tekniklerinin geliştirilmesine,
-Öğrenci ve öğretmenlere gerekli olan internet bilgi ve becerilerinin kazandırılmasına ihtiyaç vardır.
KAYNAKLAR
Aero, I. Ve N. Catenazzi.1996. The eevaluation of hypermedia learning environment: The CESAR experiance. Journal of Educational Multimedia and Hypermedia.5(1).3-22.
Ergün, Mustafa. Eğitimde Bilgisayarların Kullanılma Zorunluluğu ve Programların Yeniden Düzenlenmesi, Eğitim Bilimleri Sempozyumu. Malatya:1989
Ergün, Mustafa. Profesyonel Paket Programların Eğitim Amaçlı Kullanılması, Anadolu Üniversitesi Eğitim Teknolojisi ve Bilgisayar Destekli Eğitim 1. Sempozyumu Bildiriler. S.1-7, Eskişehir:1991.
Hooper,S.1992.Cooperative learning and Computer-based instruction.
Educational Technology Research and Developmant.40.21-38.
Kulik, J.A. ve R.Bangert, G.W.Williams.1983.Effects of computer-based teaching on Secondary School Students.Journal of Educational Psychology. 75.19-26.
Riel,M.1989.The impact of computers in classrooms.Journal of Research on Computing in Education.22.180-190.
Sherry,T.1995. Life on the Screen: Identity in the Age of the Internet.New York:Simon & Schuster
Silva,M.ve A. Breuleux.1994.The Use of Participatory Design in the Implementation of internet-based Collaborative Learning Activities in K-12 Classrooms.Interpersonal Computing and Technology.2,3
Abant İzzet Baysal Üniversitesinde Öğretim Üyesi.
(**)Niğde Üniversitesinde Öğretim Elemanı
(1)Boldt, D. J., Gustafson, L. V., & Johnson, J. E.. “The Internet: A curriculum warehouse for social studies teachers”, Social Studies, Sayı 86 , (1995), s. 105-116.
(2) Wilson, E.K., &Marsh II, G.E. “Social studies and the Internet revolutions”, Social Education, Sayı 59, (1995), s. 198-202.
(3)Parmley, D.M. “Move over, superman”, Vocational Educational Journal, Sayı 69, (1994), s. 51.
(4)SeguinA., & Seguin, C. “Window to the world”, Vocational Educational Journal, Sayı 70, (1995), s. 30-33.
(5) Clemmit, S. “Accessible Internet data”, Science Teachers, Sayı 63, (1996), s. 48-50.
(6) Dryl, O.E., & Kinneman, D.E. “Telecommunications: Gainning access to the world”,Classroom Computer Learning, New Technology and Learning, Sayı 16, (1995), s. 22-31
